Gość rezygnuje w dniu przyjazdu. Zadatek oddać czy zatrzymać?
Stan prawny na: 16 listopada 2026. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795) i ustawa o prawach konsumenta (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1244).
Pamiętaj: to nie jest porada prawna.
Domek za 740 zł, gość wpłacił 300 zł zadatku. Cztery godziny przed przyjazdem dzwoni: zepsuło mu się auto, nie przyjedzie i prosi o zwrot. Domek jest posprzątany i nagrzany, za sprzątanie gospodyni już zapłaciła. Taką historię przeczytałem niedawno w grupie gospodarzy na Facebooku. Pod spodem kilkanaście komentarzy i dwie szkoły: „zadatek to zadatek” kontra „trzeba po ludzku oddać”.
Krótka odpowiedź: jeśli umówiliście się na zadatek, możesz go zatrzymać. Jeśli to była zaliczka albo nikt nie powiedział, czym są te pieniądze - robi się sporne.
Przeczytałem przepis, wyrok sądu w sprawie hotelu i decyzję UOKiK o ośrodku wczasowym. Poniżej wszystko, co z tego wynika dla małego obiektu.
Co mówi przepis?
Zadatek opisuje jeden artykuł Kodeksu cywilnego. Najważniejsze zdanie:
„zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej” (art. 394 § 1)
I wyjątek: zadatek wraca, gdy umowę rozwiązano albo gdy nie doszło do niej przez okoliczności, „za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony” (art. 394 § 3).
❗ Gość rezygnuje - zadatek zostaje u Ciebie. Ty odwołujesz - oddajesz podwójnie. Nikt nie zawinił - zadatek wraca.
Gdy pobyt się odbędzie, zadatek po prostu wlicza się w cenę (art. 394 § 2).
Zadatek czy zaliczka?
| Zadatek | Zaliczka | |
|---|---|---|
| Gość rezygnuje | zostaje u Ciebie | wraca do gościa |
| Ty odwołujesz | oddajesz podwójnie | oddajesz tyle, ile wpłacił |
| Nikt nie zawinił | wraca | wraca |
Przy zaliczce koszty rezygnacji (sprzątanie, ogrzewanie, niewynajęte noce) możesz próbować odzyskać jako odszkodowanie. Ale wtedy musisz je wykazać, co do złotówki. Przy kilkuset złotych nikt tego nie robi. Dlatego dla gospodarza zadatek jest po prostu prostszy.
Nazwa w tytule przelewu nie przesądza. W 2022 roku Sąd Okręgowy w Świdnicy rozstrzygał spór gościa z hotelem o 2240 zł. Gość w przelewie i mailach pisał „zaliczka”, ale hotel w regulaminie i w całej korespondencji konsekwentnie pisał „zadatek”. Sąd przyznał rację hotelowi. Jednostronne nazywanie wpłaty zaliczką przez gościa „nie zmieniało” tego, że był to zadatek (II Ca 1182/21).
Działa to jednak w obie strony. Jeśli na Messengerze padło tylko „wpłać 300 zł”, bez słowa o zadatku i bez regulaminu, gość ma argument, że to była zwykła przedpłata. A udowodnić, że umówiliście się na zadatek, musi ten, kto chce go zatrzymać - czyli Ty.
Zepsute auto, choroba, pogoda - czy to „niczyja wina”?
Tu zwykle zaczyna się kłótnia. Gość mówi: „to nie moja wina, że auto się zepsuło”. Przepis mówi jednak o okolicznościach, za które strona nie odpowiada, a nie o tym, czy komuś jest przykro.
W sprawie ze Świdnicy gość nie przyjechał, bo matka partnera trafiła do szpitala, a dziecko zachorowało. Sąd uznał, że to nie są okoliczności, za które gość „nie ponosiłby odpowiedzialności”. Zwrócił też uwagę, że gość nie wykazał, „że nie mogły za nią przyjechać inne osoby”, bo rezerwacja nie była imienna. Hotel zatrzymał zadatek.
Wyroku o zepsutym aucie nie znalazłem. Moim zdaniem to ryzyko gościa: można przyjechać pociągiem, pożyczonym autem albo dzień później. Inaczej jest ze zdarzeniami, na które nikt nie ma wpływu i których nie da się obejść: zamknięta droga po powodzi, decyzja władz, zakaz wjazdu. Wtedy zadatek wraca.
A jeśli termin wynajmę komuś innemu?
Zadatek nadal możesz zatrzymać. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawa do zatrzymania zadatku nie uzależnia się od tego, czy poniosłeś szkodę (uchwała III CZP 39/09).
To, że możesz, nie znaczy, że musisz. Jeśli termin się sprzedał, zwrot albo propozycja innego terminu kosztuje Cię niewiele, a gość to zapamięta - i opisze w opinii.
Ile może wynosić zadatek?
Ustawa nie podaje limitu. Ale zadatek to nie może być cała cena.
UOKiK w 2014 roku zakwestionował ośrodek w Jastrzębiej Górze, który traktował 100% ceny jako bezzwrotny zadatek. W decyzji czytamy, że zadatek w pełnej wysokości ceny „wykracza ponad »zabezpieczenie«”, a przedsiębiorca powinien uwzględniać to, co zaoszczędził na rezygnacji klienta (decyzja RGD 12/2014).
Zmiana nazwy niewiele daje. Sądy uznawały za niedozwolone np. zapisy, że przy anulacji 14 dni przed przyjazdem gość płaci pełną kwotę za pobyt (rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK, wpis 6724) albo tabele potrąceń rosnące do 100% ceny (wpis 1828).
Bezpieczniej trzymać zadatek w rozsądnej części ceny. W Wachacie to 30% - tyle brały podobne domy, których ogłoszenia i regulaminy przejrzałem przed startem. Rezygnacji jeszcze nie mieliśmy.
Gdy to Ty odwołujesz
- Z własnych powodów (podwójna rezerwacja, przyjeżdża rodzina, lepsza oferta) - gość może żądać dwukrotności zadatku.
- Z przyczyn od Ciebie niezależnych (pożar od pioruna, powódź, decyzja urzędu) - oddajesz tyle, ile wpłacił. Ale to Ty musisz wykazać, że nie mogłeś temu zapobiec. Awaria pieca, której dało się uniknąć przeglądem, może tego testu nie przejść.
Uwaga na ogólne zdania w regulaminie w stylu „jeśli nie możemy zrealizować rezerwacji, zwracamy wpłaconą kwotę”. Takie zapisy (w innej branży) sądy uznawały za niedozwolone. Bezpieczniej napisać wprost: przy przyczynach od Ciebie niezależnych zwracasz wpłatę, w pozostałych przypadkach - podwójny zadatek.
Czy gość ma 14 dni na odstąpienie?
Nie. Ustawa o prawach konsumenta wyłącza prawo odstąpienia przy usługach zakwaterowania, „jeżeli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi” (art. 38 ust. 1 pkt 12). Wiele osób myśli, że przy rezerwacji przez internet albo telefon zawsze ma 14 dni - warto to napisać w potwierdzeniu rezerwacji.
Te zasady (podobnie jak ochrona przed niedozwolonymi zapisami w regulaminie) chronią konsumenta w umowie z przedsiębiorcą. Czy drobny najem prywatny albo agroturystyka się do tego łapie, zależy od sytuacji. Bezpieczniej pisać regulamin tak, jakby tak było.
A rezerwacje z Booking i Airbnb?
Tam zadatku z Kodeksu nie dokładasz. O tym, ile gość odzyska, decyduje polityka anulowania, którą ustawiłeś w portalu i którą gość widział przed rezerwacją. Booking pisze w warunkach dla klientów, że zwroty „będą zależeć od zasad Dostawcy usług w zakresie odwołania/niepojawienia się w obiekcie” (pkt A9.2). Airbnb wprost zabrania pobierania płatności poza platformą.
Polityka anulowania w portalu to więc Twój „zadatek”. Warto sprawdzić, jaką masz ustawioną.
Jak to ustalić, żeby nie było kłótni?
- Napisz „zadatek” zanim gość zapłaci - w wiadomości, mailu albo na stronie rezerwacji. Z kwotą, terminem wpłaty i jednym zdaniem o skutkach.
- Daj gościowi regulamin z zasadami rezygnacji i zachowaj ślad, że go dostał.
- Ustal zadatek na część ceny, nie całość.
- Rozważ skalę zwrotów. Kodeks pozwala zatrzymać cały zadatek, ale możesz umówić się łagodniej. W Wachacie przy rezygnacji 30 dni przed przyjazdem lub wcześniej wraca cały zadatek, 14–29 dni - 60%, 7–13 dni - 30%, a później nic. Gość, który rezygnuje z miesięcznym wyprzedzeniem, nie ma o co się kłócić.
- Opisz siłę wyższą - kiedy wszystko wraca (klęski żywiołowe, decyzje władz).
Przykład wiadomości przed wpłatą:
Rezerwacja 14–16 marca, 740 zł. Proszę o zadatek 220 zł do środy, przelewem albo BLIK-iem. To zadatek z art. 394 Kodeksu cywilnego: jeśli zrezygnujesz, zostaje u mnie, a jeśli ja odwołam pobyt, oddaję podwójnie. Szczegóły i zasady rezygnacji są w regulaminie: [link].
A w historii z grupy?
Jeśli 300 zł było ustalone jako zadatek, gospodyni może go zatrzymać - zepsute auto to raczej ryzyko gościa. Jeśli w rozmowie padło tylko „wpłać 300 zł”, sprawa jest dużo mniej oczywista. Przy konkretnym sporze zapytaj prawnika albo rzecznika konsumentów…
W zamelduj.pl gość widzi zasady rezygnacji przed zapłatą zadatku, a w panelu pobytu - ile odzyska, zanim zrezygnuje. Zwrot liczy się sam, według jednej z gotowych polityk anulacji albo Twoich własnych progów, a akceptacja regulaminu zapisuje się z jego wersją i godziną. Treść regulaminu usług piszesz sam - my pilnujemy, żeby gość go zobaczył i żeby zwrot był policzony według niego.
Polityki anulacji możesz obejrzeć w demo bez logowania.
Źródła
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795: art. 394, 385¹, 385³, 471.
- Ustawa o prawach konsumenta, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1244: art. 38 ust. 1 pkt 12.
- Wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z 12.04.2022, II Ca 1182/21.
- Uchwała Sądu Najwyższego z 25.06.2009, III CZP 39/09 (wyszukiwarka orzeczeń SN).
- Decyzja Prezesa UOKiK RGD 12/2014 i komunikat UOKiK „Zadatek czy zaliczka?”.
- Rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK: wpisy 6724 i 1828.
- Warunki dla klientów Booking.com, pkt A9; Warunki korzystania z usług Airbnb.
Wyślę Ci wzór zapisów o zadatku do regulaminu
Zostaw e-mail. W ciągu jednego dnia roboczego wyślę Ci gotowe zapisy do regulaminu: zadatek, skala zwrotów, odwołanie przez gospodarza, siła wyższa i brak 14 dni na odstąpienie - plus wiadomość do gościa przed wpłatą. Jedna wiadomość - a jeśli zechcesz, pokażę też, jak to ogarnia zamelduj.pl.